Een hoge intelligentie (130 of hoger) is slechts één van de criteria om van hoogbegaafdheid te kunnen spreken. Daarnaast zijn ook het op flexibele en creatieve wijze omgaan met problemen en oplossingen en een sterke taakgerichtheid en een groot doorzettingsvermogen van groot belang.

Het hoogbegaafdheidonderzoek is dan ook uitgebreider dan het intelligentieonderzoek. Het bevat de volgende onderdelen:

• een intelligentieonderzoek
• onderzoek naar de persoonlijkheid, de sociaal-emotionele ontwikkeling, de concentratie, creativiteit, de prestatiemotivatie en het zelfbeeld
• gesprekken met en/of vragenlijsten voor de ouders en de leerkracht 
• bestudering van de schoolloopbaan (rapporten, de leerprestaties en de sociaal-emotionele ontwikkeling)

Hoogbegaafde kinderen hebben het vaak moeilijk op school. Ze vinden vaak moeilijk aansluiting bij hun klasgenootjes, die meestal niet hun interesses delen. Het onderwijs sluit vaak niet aan bij het kennis-  werk- en denkniveau van hoogbegaafde kinderen. De leerstof, het tempo, het niveau en de wijze waarop de leerstof wordt aangeboden zijn te weinig uitdagend. Het hoogbegaafde kind wordt vaak ‘gedwongen’ zich voornamelijk aan te passen aan het aangeboden lesprogramma.

Dit kan leiden tot allerlei problemen zoals:

• Verveling. Kinderen verliezen steeds meer hun motivatie voor school.
• Onderpresteren. Door de onvoldoende afstemming van het onderwijs op de leerbehoeften van het kind raken kinderen gefrustreerd en gedemotiveerd. Dit kan invloed hebben op de werkhouding en de inspanningen die het kind verricht. Zo kunnen ze het uit het hoofd leren van leerstof saai, onnodig en oninteressant vinden, waardoor ze lage cijfers halen.
• Faalangst. Hoogbegaafde kinderen hebben nogal eens de neiging om hoge eisen aan zichzelf te stellen en perfectionistisch te zijn. Hierdoor kan een negatief zelfbeeld ontstaan.
• Gedragsproblemen. Soms vinden hoogbegaafde kinderen geen aansluiting met leeftijdsgenootjes en dreigt het gevaar van vereenzamen. Soms kiezen deze kinderen er voor om wel deel uit te maken van de groep. Zij verbergen hun capaciteiten, maar dit heeft vaak weer andere gevolgen zoals clownesk gedrag, agressief gedrag, onderpresteren of frustratie.

Onderkenning van hoogbegaafdheid is heel belangrijk, zodat er vervolgstappen kunnen worden ondernomen om het kind te begeleiden en het onderwijs en de leerbehoeften van het kind op elkaar af te stemmen.